Is de ondergrondse parking een toekomstvoorspeller?

Er staat een ondergrondse parking in de internationale kunstcampus De Singel in Antwerpen. Met daarin historische, feitelijke én verbeeldende informatie.

Ik heb een zwak voor expo’s die wat aan de randjes van architectuur peuteren. Ik was dus getriggerd door de uitnodiging om op 5 februari 2019 te komen kijken en luisteren naar waarom stedenbouwkundigen Raf Ilsbroekx en Maarten Van Acker van Universiteit Antwerpen vorig jaar een BWMSTR Label van de Vlaamse Bouwmeester ontvingen voor hun onderzoek rond herbestemming van ondergrondse stadsparkings. De expo Casco-1 die daaruit voortvloeit loopt nog tot 1 april in De Singel.

(Met het BWMSTR Label wil de Vlaamse Bouwmeester vernieuwende en beleidsrelevante ideeën oppikken vanuit de onderzoeks- en ontwerppraktijk, en zo ongevraagd onderzoek ondersteunen in zijn prille beginfase. De laureaten krijgen een bescheiden budget om hun project verder uit te werken tot een dossier dat het ingang kan doen vinden bij beleidsmakers en administraties.)

Herbestemming gaat natuurlijk in sé over iets waar we mee zitten en niet helemaal vanaf willen, maar waar we een nieuwe functie voor zoeken. Een hot topic (ik schreef er eerder al over hier) maar eerlijk: ik wist niet dat het al tijd was om parkeergarages te gaan herbestemmen. Kastelen, ja. Of industrieterreinen en havenkaaien. Maar parkeergarages? Stijgt het aantal wagens dan niet in de stad?  Ik ging kijken en luisteren naar de stedenbouwkundigen en noteerde onderstaand lijstje uit het debat, en uit de expo. Ik zag een kleine expo, vol informatie maar ook te begrijpen voor een mens zonder architectuurdiploma.

Er is een tijdlijn, en er is een scherm met meer dan 250 internationale referenties over ondergrondse functies en herbestemmingen van parkeergebouwen onder en boven de grond.  Die werden opgesteld en verzameld door  19 studenten uit de Master Architectuur en Stedenbouw
 van de Universiteit Antwerpen. Ze ontwierpen vervolgens zelf in groep hun eigen voorstellen voor herbestemmingen voor drie parkeergarages in de stad Mechelen. De maquettes waren er wel en de plannen ook, maar ook inspirerende beelden. Van wateropslag tot ondergrondse stadsbrouwerijen tot columbarium ( of urnenmuur), een kinderstad of gekoppelde server- en wateropslag.

De parkeergarage blijkt een perfect instrument te zijn om na te denken over de toekomst van de stad, van mobiliteit, van energie, … van het leven dus. Ga dat zien, daar onder die 2m10 lat in de wandelgangen van de Singel. Al was het maar om in de door studenten gemaakte film “en de rest is parking” een giga-konijn net niet overreden te zien worden door een kleine rode Renault in quasi lege Mechelse parking. Of om het met de afsluitende woorden van de Vlaamse Bouwmeester Leo Van Broeck te zeggen van gisterenavond: “ Verbeelding open trekken is essentieel. We staan weer een stapje verder in niet te weten wat ons te wachten staat.” Voorbereiding is alles!

 

Wat parkeergarages ons kunnen vertellen over toen, nu en straks.

  1. “Bijna 5 % van Vlaanderen gebruiken we nu als parking voor wagens die 95% van de tijd stilstaan.” Raf Ilsbroekx en Maarten Van Acker
  2. “ In Vlaamse steden wordt ongeveer 20% van de ondergrondse parkeerplaatsen bij nieuwbouw appartementen niet gebruikt. “Jeroen Van Neck (2018) De slimme parkeernorm voor de stad van morgen, AMS
  3. “De eerste commerciële parkeergarage dateert uit 1900 en werd omschreven als horseless stable.” Quote uit de expo Casco -1
  4. “In 2014 had in de VS 23 % van de 20- tot 24-jarigen nog geen rijbewijs, terwijl dat in 1983 amper 8 % was.” (Olivier Duquesne, autogids 2016)
  5. “Op de plaats van 1 auto kunnen 24 fietsen geplaatst, 3087 boeken gestockeerd en 25m3 regenwateropslag, en 408 savooikolen groeien, in vier lagen weliswaar.”. Kijk maar op de grond op de expo.
  6. “Binnen dit en 15 tot 20 jaar zal de vraag naar parkeerplaatsen in de stad met 80 procent verminderen. Dit ten gevolge van de zelfrijdende auto’s (die volgens huidige scenario’s deelauto’s zullen zijn) en de uitbreiding van openbaar vervoer (zoals in Parijs dat compleet inzet op een “metro-périférique” zodat 98 procent van de 11 miljoen Parijzenaars tegen 2030 op minder dan 2 km van een metrostation zullen wonen)”, aldus Tim Asperges van de stad Leuven.
  7. “De ondergrond is interessant, en herbestemming van ondergrond die al in gebruik is, is dat zeker. Maar wat boven de grond geldt, geldt ook eronder: doe aan stadsplanning en verpruts de ondergrond niet. En weet wat er in de grond zit. ” Han Admiraal, urbanist en ondergrondconsultant bij Enprodes uit Nederland.

Praktisch

BWMSTR LABEL / Casco-1
Wandelgangen van deSingel
van 6 februari 2019 tot en met 1 april 2019
Open van woensdag tot zondag van 14u tot 19u en bij avondvoorstellingen tot 22u,
gesloten op maandag en dinsdag. Open op feestdagen.
Gratis

Colofon
productie 
Vlaams Architectuurinstituut en deSingel Internationale Kunstcampus
curatoren Raf Ilsbroekx en Maarten Van Acker
in samenwerking met Team Vlaams Bouwmeester
met de steun van de Vlaamse overheid